بهشت و دركات دوزخ همه داراى صورت است صحيح است ، و نبايد بگوئيم همه نفس معناست و صورت ندارد ، و جملگى از باب تشبيه معقول به محسوس است ؛ نه ، چنين نيست . همانطور كه انسان معانى معقوله را در خواب ، به صورت مىبيند ، اعمالش و مقاصدش و نيّاتش و آرزوهايش در آن عالم خواب ، به صورت مجسّم مىشود ؛ همينطور نماز ، و روزه ، و حجّ ، و جهاد ، و ولايت ، و امانت ، در آن عالم به صورت نعمت‌هاى بهشتى تجسّم مىپذيرد ؛ و در برابر انسان جلوه‌گرى مىكند . يك وقت شما خواب مىبينيد كه از يك كوره راهى ميخواهيد عبور كنيد ، بسيار سخت است ! گرد و خاك از اطراف ميريزد ؛ معنايش اينست كه كه در مقصدى كه داريد موانع و مشكلات هست و رسيدن به مقصود مستلزم تحمّل صعوبت‌هاى است . بارى ، كلام مجلسى كه ميفرمايد كه به مجرّد استبعاد نمىتوانيم معارف دينيّه را تأويل كنيم ؛ و بر معانى معقوله و محامل غير ظاهريّه حمل نمائيم ، كلامى متين است ؛ ولى البتّه راجع به عالم صورت است و در ملكوت اسفل ؛ تمام اين حرفها به جاى خود درست است . ولى مرحوم مفيد هم كه ميگويد : جائى كه حجّتى قائم نشده و خبر صحيحى از معصومين نرسيده است ، ما باب استعمال معقول را در محسوس سدّ نمائيم ، و ملتزم به بسيارى از صورت‌ها گرديم ، آن هم بى وجه نيست وَ السَّلامُ عَلى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدى . علىّ بن إبراهيم قمّى روايتى را در كيفيّت صراط بر روى جهنّم